Het is toch vreemd. Banken gaan failliet. Ontslagen in het bedrijfsleven zijn onvermijdelijk. Tientallen miljoenen worden door de overheid bijgelegd om banken en particulieren te redden. Ondertussen steken bankdirecteuren miljoenen in hun zak voor het geld in rook opgaat. Tegelijkertijd beginnen gemeentes te beseffen dat zij minder ruim kunnen begroten. Bouwplannen liggen stil, en plannen krijgen een minder stabiele fundering. Bij verschillende gemeentes raakt de bruidsschat op en dat voelt het onderwijs ook. Besturen krijgen het moeilijker, weerstandsvermogen wordt minder. Zeker als het leerlingaantal in bepaalde wijken van grote steden afneemt. Uit onderzoek van het VOSS/ABB blijkt dat de vaste lasten ieder jaar omhoog gaan. Gemiddeld 6 procent. Het Ministerie van Onderwijs bepaalt de baten voor deze stijging op 3 procent. Dat is voor een gemiddelde school al snel een paar duizend euro per jaar wat je meer aan lasten hebt. Ook de energielasten worden jaarlijks hoger. Dat merk je pas aan het eind van het jaar. Er moet binnen de begroting bezuinigd worden. Een bekend fenomeen voor veel schooldirecteuren. De meeste directieleden zullen bezuinigen op personeel of de materiële instandhouding. Een terechte stelling? Ik denk het niet. Je moet nu een keus gaan maken voor een goede personele inzet of de juiste methoden en materialen? Omdat de kaders na de Lumpsum invoering zijn weggevallen hoef je dit niet specifiek meer te verantwoorden. Maar een feit is, dat sinds de lumpsum invoering veel veranderd is en met de financiële stand van zaken het er niet beter op wordt.
Wat is dan het gevolg?
Standvastig lichten uit in de klassen of toch maar geen nieuwe computers in de school. En het meubilair of een methode iets langer houden zodat de afschrijvingstermijn wordt overschreden. Steeds meer fondsen aanschrijven, of de ouderbijdrage verhogen omdat de busreis voor de Efteling niet meer bekostigd kan worden. Bezuinigen op de zorg. Geen extra hulp meer voor leerlingen die dat nodig hebben. Ambulante begeleiding stopzetten, omdat het WSNS juist werk genereert door extra hulp aan te bieden, ook al is dat niet altijd nodig.
De trend nu is dat handige directeuren geld halen waar het nog kan. Een derde geldstroom genereren. Van kleine tot grote bedrijven worden aangeschreven om te sponsoren. Fondsen subsidiëren materialen, van boeken tot complete smartborden in alle klassen van scholen. Alle beetjes helpen, maar wat is nu de taak van de directeur tegenwoordig? Alle gelden bij elkaar sprokkelen om dat beetje werkplezier te kunnen garanderen en voor kwaliteit in het onderwijs? Belachelijk! Trouwens, tijdens een financiële crisis hoor ik niemand discussiëren over kwaliteit. Meerjarenbegrotingen, exploitatieresultaten en het beknibbelen. Sterker nog, door de financiële druk wordt het voor de schooldirecteur akelig moeilijk om een innovatieve stap te zetten waar een risico aan zit. De speelmogelijkheid wordt kleiner en dat is jammer.
Het is wat mij betreft aan de tweede kamer om hier stevig over te discussiëren en met maatregelen te komen, zonder dat het een bezuinigingsplan wordt.
Mark Terwiel
