We willen in het onderwijs een groeiend docententeam dat verdieping aanbrengt in het eigen vakgebied en de onderwijsontwikkeling van de school om goed onderwijs te bieden. Onderwijs dat de leerlingen op een hoger niveau brengt en voorbereid op het burgschap in de samenleving.

Het rommelt ook in de directiekamers. De schoolleiders hebben een moeilijke taak om invulling te geven aan de functiemix en een aanzet te geven voor loopbaancoaching in de school. Dit moet wel zo gebeuren dat iedereen een eerlijke kans maakt, dat iedereen weet wat de verwachtingen zijn en zonder dat er conflicten uit voort komen. En ook dat valt niet mee. Tjonge, wat maken we het onszelf moeilijk.

Er zijn scholen die voortvarend bezig zijn gegaan om heldere kaders te creëren waaraan docenten moeten voldoen om zich te ontwikkelen. De ontwikkeling moet dan niet alleen in de voorbije jaren hebben gelegen maar moet vooral ook gericht zijn op een duurzame ontwikkeling die van toegevoegde waarde is voor de school. Dat is een goed uitgangspunt.

Een risico dat verborgen ligt in de uitwerking van de functiemix is de structuurwijziging van de organisatie. In scholen worden functies en daarbij behorende taakomschrijvingen gecreëerd. Docenten krijgen taken en worden hoger ingeschaald. Er dreigt zo een elite te ontstaan die verantwoordelijk is voor de schoolontwikkeling. Zij heeft de taak in school  plannen te bedenken en uit te voeren met andere docenten. Juist dat is een risico. Docenten die niet in een hogere schaal komen, staan immers ook voor de klas. Alle docenten samen geven het onderwijs en zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs in hun school. Het is goed dat docenten die voor een hogere beloningsschaal in aanmerking komen het lesgeven als hoofdtaak moeten hebben. Het is de docent, iedere docent, die bepalend is voor de kwaliteit van onderwijs. Het is de uitdaging alle docenten een rol te laten spelen in goed en modern onderwijs die de leerlingen optimaal voorbereid op de toekomst.

Het rommelt in de tweede kamer.
De politiek heeft voor de verkiezingen duidelijk aangegeven dat zij het belang zien in goed onderwijs en daarom willen investeren in een sterke kenniseconomie. Zoals we inmiddels van de politiek gewend zijn is het na de verkiezingen de vraag wat er uiteindelijk van deze mooie woorden komt. Investeren in het onderwijs betekent in principe eigenlijk niet veel meer dan het maken van keuzes, het stellen van prioriteiten en het schuiven met geld. Er zal geen substantieel bedrag bij komen maar we moeten het anders, effectiever inzetten. Hoe dat effectiever moet vertelt het verhaal nog niet.

Uit de maatschappelijke geluiden voor de verkiezingen valt een ding in ieder geval duidelijk af te leiden. Om het onderwijs op een hoger plan te krijgen zul je moeten investeren in meesterschap.
Daarvoor hebben we masteropleidingen ontwikkeld waarin docenten zich kunnen ontwikkelen in hun vak. Tegelijkertijd geeft dit de kans hun eigen carrière te verbeteren. Een andere mooie ondersteuning om dit te bereiken is de lerarenbeurs. De docent kan in samenspraak met zijn schoolleiding afspraken maken om met behulp van deze beurs te investeren in ontwikkeling gericht op beter onderwijs.

De geluiden over de lerarenbeurs zijn heel verschillend. Docenten die een opleiding volgen, gesubsidieerd met de beurs, zijn enthousiast. Tegelijkertijd zijn er geluiden dat de lerarenbeurs geen succes is. Uit onderzoek zou blijken dat docenten die de masteropleidingen doen ook zonder beurs de studie zouden zijn gestart. Dat, zo vinden critici, maakt de beurs onnodig.

Het is mijn zorg dat de beloning voor docenten die bereid zijn hun professionele ontwikkeling op te pakken, binnen de volgende kabinetsperiode alweer zal verdwijnen. Het lijkt er op dat een bekostiging die in het onderwijs succesvol is aan het eigen succes ten onder gaat.

Schoolleiders moeten vooruit kijken en op zoek gaan naar de inzet van alle docenten. In de eigen school is daar vaak nog genoeg ruimte voor. Door docenten zelf praktijkonderzoek te laten doen en docenten daarin te trainen kan het gezamenlijk werken aan innovaties de bedachte taakomschrijvingen laten vervagen en ontstaat een klimaat waarin iedereen een excellente docent kan worden.

Henk Westerveld

Linca - verder met Leiderschap in het Onderwijs